افزایش بازدهی با بهترین روش های مطالعه

بسیاری از دانش آموزان ساعت های زیادی را صرف درس خواندن می کنند اما نتیجه دلخواه را به دست نمی آورند. علت اصلی معمولا این است که از بهترین روش های مطالعه استفاده نمی کنند. روش مطالعه درست، بازدهی یادگیری را چند برابر می کند و مانع اتلاف وقت می شود. در این مقاله از مشاور تحصیلی می خواهیم کاربردی ترین روش های مطالعه را بررسی کنیم تا زمان درس خواندن شما بیشترین بهره وری را داشته باشد.

نکته کلیدی: کیفیت مطالعه مهم تر از کمیت آن است. یک ساعت مطالعه آگاهانه با روش اصولی معمولا از چند ساعت مرور بی هدف نتیجه بهتری دارد. پس ابتدا روش مناسب خود را پیدا کنید و آن را با برنامه ریزی منظم ادامه دهید.

چرا روش مطالعه از ساعت مطالعه مهم تر است؟

باور رایجی میان دانش آموزان وجود دارد که هرچه ساعت مطالعه بیشتر باشد، یادگیری نیز بیشتر خواهد بود. اما پژوهش های حوزه یادگیری نشان می دهند که پردازش فعال اطلاعات و بازیابی مطلب از حافظه اهمیت بیشتری دارد. برای نمونه American Psychological Association بر نقش تمرین بازیابی و مرور فاصله دار تاکید کرده است. بنابراین بهتر است ساعت مطالعه را افزایش ندهید بلکه روش مطالعه را هدفمند کنید.

وقتی با بهترین روش های مطالعه آشنا شوید، هر جلسه درس خواندن به یک تمرین یادگیری واقعی تبدیل می شود. در نتیجه هم از زمان خود بهتر استفاده می کنید و هم مطالب برای مدت طولانی تری در ذهن شما باقی می مانند. همچنین اعتماد به نفس شما برای آزمون های مهم بیشتر می شود.

بهترین روش های مطالعه موثر برای دانش آموزان

در این بخش بهترین روش های مطالعه را به صورت گام به گام معرفی می کنیم. این روش ها برای دروس عمومی، دروس تخصصی، آمادگی آزمون و مطالعه روزانه کاربرد دارند. نیازی نیست همه روش ها را همزمان اجرا کنید؛ کافی است ابتدا چند روش ساده را به برنامه خود اضافه کنید.

پیش مطالعه قبل از ورود به کلاس

قبل از ورود به کلاس، درس هایی را که قرار است تدریس شوند به صورت سریع و سطحی بخوانید. این کار اطلاعات اولیه ای درباره موضوع درس به شما می دهد و ذهن شما را برای یادگیری آماده می کند. پیش مطالعه یکی از بهترین روش های مطالعه برای شروع هوشمندانه یادگیری است. برای اجرای آن کافی است عنوان ها، پاراگراف های کوتاه و کلمات برجسته کتاب را مرور کنید.

هنگام پیش مطالعه از مطالعه عمیق و جزئی خودداری کنید. هدف در این مرحله فقط آشنایی اولیه با موضوع درس است تا در کلاس بهتر تمرکز کنید.

درس های کم علاقه را چطور مطالعه کنیم؟

ممکن است به برخی درس ها علاقه نداشته باشید و همین موضوع تمرکز شما را کاهش دهد. دو راهکار مفید برای این وضعیت وجود دارد.

• پیش مطالعه کنید: با کسب اطلاعات اولیه درباره موضوع درس، کنجکاوی ذهن خود را افزایش دهید.
• از خود سوال بپرسید: قبل و بعد از مطالعه سوالاتی درباره مطلب طرح کنید و به آن ها پاسخ دهید. این کار تمرکز شما را در درس های دشوار حفظ می کند.

وقتی ذهن شما درگیر پرسش و پاسخ شود، حتی درس های خسته کننده نیز جذاب تر می شوند. این درگیری فعالانه از فراموشی سریع مطالب جلوگیری می کند.

به مطالب درسی بار هیجانی بدهید

مطالبی که بار هیجانی دارند بهتر در حافظه باقی می مانند. هیجان باعث افزایش علاقه و تمرکز می شود و ورود اطلاعات به حافظه را آسان تر می کند. شما می توان با شوخی کردن با متن کتاب یا نوشتن احساس خود در حاشیه کتاب، به مطالب بار هیجانی بدهید.

علامت گذاری شخصی و نوشتن جمله های کوتاه درباره مطلب نیز کمک می کند با کتاب درگیر شوید. این روش از بهترین روش های مطالعه برای ماندگاری بهتر مطالب در ذهن است.

یادداشت برداری در کلاس

یادداشت برداری از سخنان معلم شما را به یک شنونده فعال تبدیل می کند. بهتر است نکات مهم را به صورت مختصر بنویسید و از نوشتن عین جمله های معلم خودداری کنید. توجه کامل به جمله های بعدی مهم تر از نگارش کامل جمله های قبلی است.

برای یادداشت برداری از واژه های کلیدی استفاده کنید. این کار باعث می شود نکات اصلی را سریع تر ثبت کنید و در پایان کلاس یادگیری کامل تری داشته باشید. این روش یکی از بهترین روش های مطالعه فعال در کلاس به شمار می رود.

یادداشت برداری هنگام مطالعه

هنگام خواندن کتاب نیز نکات کلیدی را یادداشت کنید. می توان عین نکات مهم را بنویسید یا نظر و برداشت شخصی خود را کنار آن اضافه کنید. نوشتن با دست، پردازش اطلاعات را عمیق تر می کند.

یادداشت های شما منبع بسیار خوبی برای مرور سریع هستند. این کار یکی از بهترین روش های مطالعه هنگام خواندن کتاب است.

مدیریت زمان و استراحت های کوتاه

هیچ وقت به طور پیوسته مطالعه نکنید. به ازای هر 75 دقیقه مطالعه، 15 دقیقه به ذهن خود استراحت دهید. مغز در این فاصله اطلاعات را طبقه بندی می کند و برای ادامه یادگیری آماده می شود.

مدیریت زمان از بهترین روش های مطالعه برای حفظ انرژی و تمرکز است. بازه های کوتاه مطالعه معمولا از نشستن طولانی مدت بدون استراحت نتیجه بهتری دارد.

خلاصه نویسی کنید

پس از پایان هر مبحث، مفهوم اصلی آن را به زبان خودتان خلاصه کنید. خلاصه نویسی به یادگیری سریع تر و مرور آسان تر کمک می کند. همچنین شما را متوجه می کند که کدام بخش ها را هنوز کامل یاد نگرفته اید.

این کار یکی از بهترین روش های مطالعه برای جمع بندی مطالب است. در روزهای نزدیک به آزمون نیز خلاصه ها نقش بسیار مهمی دارند.

هر روز مرور داشته باشید

مرور روزانه را در برنامه خود قرار دهید. مرور باعث تثبیت مطالب در حافظه بلند مدت می شود. پژوهش ها نشان می دهند که بخشی از اطلاعات پس از 2 روز فراموش می شوند. بنابراین مرور یکی از بهترین روش های مطالعه برای جلوگیری از فراموشی است.

برای آشنایی بیشتر با تکنیک های مرور می توان روش های تکنیکی مرور را مطالعه کنید. همچنین پس از هر هفته، یک مرور کلی از مطالب همان هفته انجام دهید.

زیر نکات مهم خط بکشید

بخش های مهم کتاب را با رنگ های مختلف بر اساس میزان سختی علامت گذاری کنید. اما در این کار افراط نکنید؛ یک صفحه پر از رنگ و خط معمولا تمرکز شما را کاهش می دهد. علامت گذاری نکات مهم از بهترین روش های مطالعه برای مرور سریع است.

برای هر درس یک رنگ مشخص انتخاب کنید. این کار به شما کمک می کند در مرورهای بعدی سریع تر به نکات کلیدی دست پیدا کنید.

مکان مناسب برای مطالعه انتخاب کنید

مکانی آرام، کم سر و صدا و با نور کافی انتخاب کنید. بهتر است پشت میز و در اتاق شخصی درس بخوانید و از مطالعه درازکش در تخت خودداری کنید. محیط مناسب یکی از بهترین روش های مطالعه ساده اما بسیار اثرگذار است.

برای هر دانش آموز فضای مطالعه باید ثابت و قابل پیش بینی باشد. وقتی ذهن شما بداند که در یک مکان مشخص قرار است درس بخواند، تمرکز سریع تر ایجاد می شود.

مطالعه گروهی را امتحان کنید

مطالعه گروهی باعث می شود هر فرد برداشت خود را با دیگران به اشتراک بگذارد. شنیدن توضیح از زبان هم گروهی ها درک مطلب را چند برابر می کند. این شیوه از بهترین روش های مطالعه برای یادگیری عمیق است.

البته مطالعه گروهی باید هدفمند باشد. تعداد اعضای گروه را محدود نگه دارید و از تبدیل شدن جلسه به گفت وگوی غیردرسی جلوگیری کنید.

عوامل حواس پرتی را کنار بگذارید

تلفن همراه، شبکه های اجتماعی و تلویزیون از مهم ترین عوامل از دست دادن تمرکز هستند. هنگام مطالعه این وسایل را از خود دور کنید. حذف عوامل مزاحم تمرکز شما را به شکل محسوسی افزایش می دهد.

می توان تلفن همراه را در حالت بی صدا قرار دهید یا آن را در اتاق دیگری بگذارید. هرچه موانع تمرکز کمتر باشد، ورود اطلاعات به حافظه آسان تر خواهد بود.

تکنیک های مطالعه فعال برای افزایش راندمان

استفاده از تکنیک های مطالعه فعال می توان مکمل بهترین روش های مطالعه باشد. در ادامه چند تکنیک پرکاربرد را معرفی می کنیم.

برای شروع نیازی نیست همه این تکنیک ها را همزمان اجرا کنید. یک تکنیک ساده مانند پومودورو را انتخاب کنید و پس از عادت کردن به آن، تکنیک های پیچیده تر را بیفزایید. مرکز مشاوره تحصیلی می توان در انتخاب روش مناسب به شما کمک کند.

چگونه بهترین روش های مطالعه را شخصی سازی کنیم؟

هر دانش آموز سبک یادگیری خاصی دارد. برخی با دیدن بهتر یاد می گیرند و برخی با شنیدن یا نوشتن. برای شخصی سازی، ابتدا تشخیص دهید که با کدام روش تمرکز بیشتری دارید. سپس همان روش را به برنامه روزانه اضافه کنید.

همچنین بهتر است روش های مطالعه را با برنامه ریزی درسی ترکیب کنید. برای آشنایی با اصول برنامه ریزی به برنامه ریزی درسی مراجعه کنید. توجه به اطلاعیه های سازمان سنجش نیز برای داوطلبان آزمون اهمیت زیادی دارد.

در کنار روش مطالعه، شناخت منابع و مباحث هر آزمون سراسری می توان شما را از سردرگمی نجات دهد. انتخاب صحیح رشته نیز نیازمند آگاهی است؛ برای بررسی گزینه ها می توان صفحه معرفی رشته ها را مطالعه کنید.

سوالات متداول

آیا بهترین روش های مطالعه برای همه دروس یکسان است؟

بیشتر روش های مطالعه مانند مرور، خلاصه نویسی و مدیریت زمان برای همه دروس کاربرد دارند. اما برای درس های محاسباتی به تمرین بیشتر و برای درس های حفظی به تکرار فاصله دار نیاز دارید.

روزانه چند ساعت باید مطالعه کنیم؟

میزان ساعت مطالعه به هدف و پایه تحصیلی شما بستگی دارد. کیفیت مطالعه مهم تر از تعداد ساعت آن است. یک برنامه منظم با استراحت کافی بهتر از مطالعه طولانی و خسته کننده است.

مرور را در چه فاصله زمانی انجام دهیم؟

مرور اول را 24 ساعت بعد از یادگیری و مرور بعدی را پس از چند روز انجام دهید. تکرار فاصله دار به تثبیت مطالب در حافظه بلند مدت کمک می کند.

اگر هنگام مطالعه خواب آلود شویم چه کار کنیم؟

مکان مطالعه را تغییر دهید، نور را افزایش دهید یا چند دقیقه حرکت سبک انجام دهید. از مطالعه در حالت درازکش خودداری کنید و بین بازه های مطالعه استراحت کوتاه داشته باشید.

مطالعه گروهی بهتر است یا مطالعه فردی؟

هر دو روش مفید است. مطالعه فردی برای تمرکز اولیه و مطالعه گروهی برای رفع اشکال و تثبیت مطلب مناسب تر است. بهتر است بخشی از برنامه را به مطالعه گروهی اختصاص دهید.

جمع بندی

بهترین روش های مطالعه به شما کمک می کند زمان کمتری را هدر دهید و بازدهی یادگیری خود را افزایش دهید. پیش مطالعه، یادداشت برداری، خلاصه نویسی، مرور روزانه و تکنیک های فعال مانند پومودورو از اساسی ترین راهکارها هستند.

اگر در اجرای این روش ها یا برنامه ریزی تحصیلی به کمک نیاز دارید، می توان از خدمات مشاوره کنکور استفاده کنید. تیم آوات شما را در مسیر مطالعه اصولی همراهی می کند. برای دسترسی به مطالب بیشتر به بخش مقالات آموزشی سر بزنید.